®Ò c­¬ng «n tËp ng÷ v¨n 9 Vµo THPT
N¨m häc : 2011 - 2012

Bµi 1
C©u 1. §o¹n v¨n
C¶m nhËn cña em tr­íc bøc ho¹ tuyÖt ®Ñp vÒ mïa xu©n trong bèn c©u th¬ ®Çu ®o¹n trÝch: “C¶nh ngµy xu©n” (trÝch “TruyÖn KiÒu” cña NguyÔn Du)
Gîi ý:
a. Yªu cÇu vÒ néi dung:
- CÇn lµm râ 4 c©u th¬ ®Çu cña ®o¹n trÝch"C¶nh ngµy xu©n" lµ mét bøc ho¹ tuyÖt ®Ñp vÒ mïa xu©n.
+ Hai c©u th¬ ®Çu gîi kh«ng gian vµ thêi gian- Mïa xu©n thÊm tho¾t tr«i mau. Kh«ng gian trµn ngËp vÎ ®Ñp cña mïa xu©n, réng lín, b¸t ng¸t.
+ Hai c©u th¬ sau tËp trung miªu t¶ lµm næi bËt lªn vÎ ®Ñp míi mÎ, tinh kh«i giµu søc sèng, nhÑ nhµng thanh khiÕt vµ cã hån qua: ®­êng nÐt, h×nh ¶nh, mµu s¾c, khÝ trêi c¶nh vËt
- T©m hån con ng­êi vui t­¬i, phÊn chÊn qua c¸i nh×n thiªn nhiªn trong trÎo, t­¬i t¾n hån nhiªn.
- Ngßi bót cña NguyÔn Du tµi hoa, giµu chÊt t¹o h×nh, ng«n ng÷ biÓu c¶m gîi t¶.
C©u 2. §o¹n v¨n
a. Cho c©u th¬ sau:
KiÒu cµng s¾c s¶o mÆn mµ
........
H·y chÐp chÝnh x¸c nh÷ng c©u th¬ tiÕp theo t¶ s¾c ®Ñp cña Thuý KiÒu.
b. Em hiÓu nh­ thÕ nµo vÒ nh÷ng h×nh t­îng nghÖ thuËt ­íc lÖ “thu thuû”, “xu©n s¬n”? C¸ch nãi “lµn thu thuû”, “nÐt xu©n s¬n” dïng nghÖ thuËt Èn dô hay ho¸n dô? Gi¶i thÝch râ v× sao em chän nghÖ thuËt Êy?
c. Nãi khi vÎ ®Ñp cña Thuý KiÒu, t¸c gi¶ NguyÔn Du ®· dù b¸o tr­íc cuéc ®êi vµ sè phËn cña nµng cã ®óng kh«ng? H·y lµ râ ý kiÕn cña em?
Gîi ý:
a. Yªu cÇu HS ph¶i chÐp chÝnh x¸c c¸c c©u th¬ t¶ s¾c ®Ñp cña Thuý KiÒu :
KiÒu cµng s¾c s¶o mÆn mµ
So bÒ tµi s¾c l¹i lµ phÇn h¬n
Lµn thu thuû, nÐt xu©n s¬n
Hoa ghen thua th¾m, liÔu hên kÐm xanh
Mét hai nghiªng n­íc nghiªnh thµnh
S¾c ®µnh ®ßi mét, tµi ®µnh ho¹ hai
b.H×nh t­îng nghÖ thuËt ­íc lÖ “thu thuû”, “xu©n s¬n” cã thÓ hiÓu lµ:
+ “Thu thuû” (n­íc hå mïa thu) t¶ vÎ ®Ñp cña ®«i m¾t Thuý KiÒu trong s¸ng, thÓ hiÖn sù tinh anh cña t©m hån vµ trÝ tuÖ; lµn n­íc mµu thu gîi lªn thËt sinh ®éng vÎ ®Ñp cña ®«i m¾t trong s¸ng, long lanh, linh ho¹t.
+ “Xu©n s¬n” (nói mïa xu©n) gîi lªn ®«i l«ng mµy thanh tó trªn g­¬ng mÆt trÎ trung trµn ®Çy søc sèng.
+ C¸ch nãi “lµn thu thuû”, “nÐt xu©n s¬n” lµ c¸ch nãi Èn dô v× vÕ so s¸nh lµ ®«i m¾t vµ ®«i l«ng mµy ®­îc Èn ®i, chØ xuÊt hiÖn vÕ ®­îc so s¸nh lµ “lµn thu thuû”, “nÐt xu©n s¬n”
c. Khi t¶ s¾c ®Ñp cña KiÒu, t¸c gi¶ NguyÔn Du ®· dù b¸o tr­íc cuéc ®êi vµ sè phËn cña nµng qua hai c©u th¬:
Hoa ghen thua th¾m, liÔu hên kÐm xanh
VÎ ®Ñp cña Thuý KiÒu lµm cho t¹o ho¸ ph¶i ghen ghÐt, ph¶i ®è kÞ: “hoa ghen”, “liÔu hên” nªn sè phËn nµng Ðo le, ®au khæ, ®Çy tr¾c trë.
C©u 1. §o¹n v¨n
Trong “TruyÖn KiÒu” cã c©u:
T­ëng ng­êi d­íi nguyÖt chÐn ®ång
H·y chÐp 7 c©u th¬ tiÕp theo.
1. §o¹n th¬ võa chÐp diÔn t¶ t×nh c¶m cña ai víi ai?
2. TrËt tù diÔn t¶ t©m tr¹ng nhí th­¬ng ®ã cã hîp lÝ kh«ng ? T¹i sao ?
3. ViÕt mét ®o¹n v¨n ng¾n theo c¸ch diÔn dÞch ph©n tÝch t©m tr¹ng cña nhan vËt tr÷ t×nh trong ®o¹n th¬ trªn.
Gîi ý :
1. häc sinh tù lµm.
2. §o¹n th¬ võa chÐp nãi lªn t×nh c¶m nhí th­¬ng Kim Träng vµ cha mÑ cña Thuý KiÒu trong nh÷ng ngµy sèng c« ®¬n ë lÇu Ng­ng BÝch.
3. TrËt tù diÔn t¶ t©m tr¹ng nhí th­¬ng cña KiÒu: nhí Kim Träng råi nhí ®Õn cha mÑ, tho¹t ®äc th× thÊy kh«ng hîp lÝ, nh­ng nÕu ®Æt trong c¶nh ngé cña KiÒu lóc ®ã th× l¹i rÊt hîp lÝ.
- KiÒu nhí tíi Kim Träng tr­íc khi nhí t¬i cha mÑ lµ v×:
+ VÇng tr¨ng ë c©u thø hai trong ®o¹n trÝch gîi nhí tíi lêi thÒ víi Kim Träng h«m nµo.
+ Nµng ®au ®ín xãt xa v× mèi t×nh ®Çu ®Ñp ®Ï ®· tan vì.
+ C¶m thÊy m×nh cã lçi khi kh«ng gi÷ ®­îc lêi hÑn ­íc víi chµng Kim.
- Víi cha mÑ dï sao KiÒu còng ®· phÇn nµo lµm trßn ch÷ hiÕu khi b¸n m×nh lÊy tiÒn cøu cha vµ em trong c¬n tai biÕn.
- C¸ch diÔn t¶ t©m tr¹ng trªn lµ rÊt phï hîp víi quy luËt t©m lÝ cña nh©n vËt, thÓ hiÖn râ sù tinh tÕ cña ngßi bót NguyÔn Du, ®ång thêi còng cho ta thÊy râ sù c¶m th«ng ®èi víi nh©n vËt cña t¸c gi¶.
* GV h­íng dÉn vµ yªu cÇu HS viÕt mét ®o¹n v¨n diÔn dÞch theo yªu cÇu cña ®Ò.

C©u 2. TËp lµm v¨n
Ph©n tÝch ®oan th¬ sau :
Nçi m×nh thªm tøc nçi nhµ
………………..
NÐt buån nh­ cóc , ®iÖu gÇy nh­ mai
Gîi ý:
Dµn bµi chi tiÕt
A- Më bµi:
- Giíi thiÖu...
- TruyÖn KiÒu cña NguyÔn Du lµ mét b¶n c¸o tr¹ng b»ng th¬ lªn ¸n x· héi xÊu xa tµn b¹o mµ cßn biÓu hiÖn nçi ®au khæ cña nh÷ng con ng­êi bÞ ¸p bøc.
- Nµng KiÒu nh©n vËt chÝnh lµ hiÖn th©n cña nh÷ng con ng­êi bÞ chµ ®¹p. Nçi ®au khæ ®Çu tiªn cña KiÒu ph¶i chÞu lµ s¾c tµi bÞ vïi dËp th¶m th­¬ng. Nhµ th¬ NguyÔn Du ®· ho¸ th©n vµo nh©n vËt ®Ó hiÓu t©m tr¹ng nµng lóc ®ã:
( TrÝch dÉn ...)
Nçi m×nh thªm tøc nçi nhµ
………………
ThÒm hoa mét b­íc lÖ hoa mÊy hµng
B- Th©n Bµi:
*T©m tr¹ng cña nµng KiÒu:
- §au ®ín, tñi nhôc, ª chÒ, n­íc m¾t ®Çm ®×a.
- C©m lÆng, thô ®éng nh­ mét c¸i m¸y v× tù nguyÖn b¸n m×nh.
+ Nªu ng¾n gän nh÷ng sù viÖc tr­íc ®ã.
Ph¶i b¸n m×nh cho MGS bëi gia ®×nh nµng gÆp tai ho¹ bÊt ngê, th»ng b¸n t¬ ®· vu oan cho gia ®×nh nµng. Cha vµ em bÞ b¾t, bÞ ®¸nh ®Ëp d· man, tµi s¶n cña gia ®×nh bÞ v¬ vÐt s¹ch. Lµ ®øa con trong gia ®×nh kh«ng cßn con ®­êng nµo kh¸c, KiÒu ®µnh hi sinh mèi t×nh ®Çu, chÊp nhËn m×nh lµm vî lÏ MGS ®Ó cã tiÒn cøu cha vµ em. §o¹n th¬ nµy ®· miªu t¶ cô thÓ t©m tr¹ng cña nµng lóc ®ã.
+ Ph©n tÝch cô thÓ ®o¹n th¬:
Më ®Çu ®o¹n th¬, nhµ th¬ ®· ghi l¹i cô thÓ t©m tr¹ng cña nµng: Nçi m×nh thªm tøc nçi nhµ ®ã lµ nçi ®au uÊt hËn cao ®é bëi c¶nh ngé gia ®×nh nµng bÞ chia li tan t¸c, cha vµ em bÞ ®¸nh ®Ëp d· man, kh«ng chØ vËy cßn cã nçi niÒm riªng cña nµng. C¸i nçi m×nh mµ th¬ nh¾c lµ t×nh yªu cña nµng dµnh cho Kim Träng. Mèi t×nh ®Çu trong s¸ng ®ang to¶ s¾c lªn h­¬ng. Giê ®©y v× c¶nh ngé gia ®×nh nµng ph¶i chia li. Hai nçi niÒm chång chÊt ®Ì nÆng lªn t©m t­ nµng, khiÕn cho nµng cµng ®au xãt.
- Bëi vËy tõ trong phßng b­íc ra, gi¸p mÆt víi MGS trong lÔ vÊn danh mçi b­íc ®i cña nµng chøa ®Çy t©m tr¹ng thÒm hoa mét b­íc lÖ hoa mÊy hµng ( víi c¸ch miªu t¶ cã tÝnh chÊt ­íc lÖ: thÒm hoa, lÖ hoa, c©u th¬ võa cã gi¸ trÞ gîi h×nh, võa cã gi¸ trÞ gîi c¶m. Tr­íc m¾t ng­êi ®äc hiÖn ra khu«n mÆt thÊm ®Çy n­íc m¾t, nh÷ng giät n­íc m¾t tñi phËn, võa th­¬ng cho m×nh, võa th­¬ng cho cha vµ em, võa c¨m tøc cuéc ®êi ngang tr¸i ®· ®æ Ëp tai ho¹ xuèng gia ®×nh nµng.
- Kh«ng nh÷ng vËy t©m tr¹ng nµng lóc nµy cßn lµ sù e ng¹i, ng­îng ngïng: ng¹i ngïng dÝn giã e s­¬ng nh×n hoa bãng thÑn tr«ng g­¬ng mÆt dµy.
Lµ mét thiÕu n÷ sinh ra vµ lín lªn trong gia ®×nh gia gi¸o, sèng trong c¶nh ªm ®Òm tr­íng rñ mµn che. ThÕ mµ giê s¾c tµi cña nµng ph¶i chÊp nhËn ®Ó cho ng­êi ta xem xÐt, v¹ch vßi, thö, Ðp. Nµng v« cïng tñi hæ, e thÑn. Nh×n hoa mµ thÑn víi hoa, nh×n thÊy g­¬ng mµ nh­ c¶m thÊy da mÆt m×nh dµy lªn. §iÒu ®ã thÓ hiÖn nµng ®· ý thøc rÊt râ vÒ nh©n phÈm cña m×nh nh­ng v× c¶nh ngé gia ®×nh, sù sèng cña cha vµ em, nµng ®µnh chÊp nhËn, h×nh ¶nh nµng lóc nµy gièng c¸i bãng lÆng c©m nhoÌ dÇn tr­íc ¸nh s¸ng cña ®ång tiÒn: Mèi cµng vÐn tãc b¾t tay. S¾c ®Ñp nghiªng n­íc nghiªng thµnh, vÎ t­¬i t¾n nh­ hoa H¶i §­êng m¬n mën giê nh­ mãn hµng cho mô mèi vÐn tãc b¾t tay, co kÐo, chµo mêi, n©ng lªn h¹ xuèng. Bëi vËy t©m tr¹ng nµng: NÐt buån nh­ cóc ®iÖu gÇy nh­ mai. Víi bót ph¸p so s¸nh vµ h×nh ¶nh ­íc lÖ, nh­ng ng­êi ®äc vÉn nhËn râ t©m tr¹ng nµng lóc nµy, ®ã lµ nçi buån, tñi hËn xãt xa. H×nh ¶nh nµng chØ lµ b«ng hoa cóc óa tµn, chØ lµ cµnh mai gÇy gi÷a g«ng b·o cña cuéc ®êi.
C- KÕt bµi :
Th«ng qua viÖc miªu t¶ tam tr¹ng nµng KiÒu, ®o¹n th¬ ®· ph¶n ¸nh mét hiÖn thùc lín cña lÞch sö lóc ®ã, nh÷ng ng­êi phô n÷ trong x· héi phong kiÕn ®· trë thµnh mét thø hµng ho¸. Nh÷ng tªn nh­ kÎ b¸n t¬ vu oan, tªn qua xö kiÖn bÊt chÊp c«ng lÝ, tªn bu«n ng­êi v« l­¬ng t©m, vµ søc m¹nh cña ®ång tiÒn ®· g©y ra bÊt h¹nh Êy cho ng­êi phô n÷. Nhµ th¬ ®· lªn ¸n, phª ph¸n nh÷ng kÎ tµn b¹o ®ã, ®ång thêi biÓu hiÖn niÒm xãt ®au víi nµng kiÒu. Nhµ th¬ ®· cïng c¶m th«ng chia sÎ. NÕu tr­íc «ng tõng tr©n träng tµi s¾c cña nµng bao nhiªu th× giê «ng cµng ®au xãt cho s¾c tµi bÞ sØ nhôc, bëi vËy ®©y chÝnh lµ tiÕng kªu cøu cña nhµ th¬ bªnh vùc quyÒn sèng cho ng­êi phô n÷. §o¹n th¬ còng nh­ toµn t¸c phÈm võa mang gi¸ trÞ hiÖn thùc, võa mang gi¸ trÞ nh©n ®¹o s©u s¾c


chÞ em thuý kiÒu
(TrÝch triuyÖn kiÒu - nguyÔn du)

A. Giíi thiÖu
1. “ChÞ em Thuý KiÒu” lµ ®o¹n trÝch ë phÇn më ®Çu “truyÖn KiÒu”, giíi thiÖu gia c¶nh nhµ V­¬ng viªn ngo¹i.
NguyÔn Du dµnh 24 c©u th¬ ®Ó nãi vÒ chÞ em Thuý KiÒu, Thuý V©n.
2. §oan th¬ gåm 3 phÇn :
+ 4 c©u ®Çu : giíi thiÖu chung vÒ hai chÞ em Thuý KiÒu
+ 4 c©u tiÕp : gîi t¶ vÎ ®Ñp thuý V©n
+ 16 c©u cßn l¹i : gîi t¶ vÎ ®Ñp Thuý KiÒu
KÕt cÊu nh­ thÕ lµ chÆt chÏ, thÓ hiÖn c¸ch miªu t¶ nh©n vËt tinh tÕ cña NguyÔn Du: tõ Ên t­îng chung vÒ vÎ ®Ñp hai chÞ em, nhµ th¬ gîi t¶ vÎ ®Ñp Thuý V©n lµm nÒn ®Ó cùc t¶ vÎ ®Ñp cña Thuý KiÒu
B. H­íng dÉn tiÕp cËn v¨n b¶n
§oan trÝch “ChÞ em Thuý KiÒu” trong TruyÖn KiÒu ®· gîi t¶ ®­îc vÎ dÑp ®Æc s¾c cña hai c« con g¸i nhµ hä V­¬ng. VÎ ®Ñp chung cña chÞ em Thuý KiÒu còng nh­ vÎ ®Ñp cña tõng ng­êi ®­îc NguyÔn du kh¾c häc mét c¸ch râ nÐt b»ng bót ph¸p ­íc lÖ t­îng tr­ng.
Tr­íc hÕt NguyÔn du giíi thiÖu vÎ dÑp chung vÒ hai chÞ em trong gia ®×nh:
§Çu hai ¶ tè nga,
Thuý KiÒu lµ chÞ em lµ Thuý V©n.
TiÕp ®Õn, t¸c gi¶ giíi thiÖu mét c¸ch kh¸i qu¸t nÐt ®Ñp chung vµ riªng cña hai chÞ em:
Mai cèt c¸ch tuyÕt tinh thÇn,
Mçi ng­êi mét mét vÎ m­êi ph©n vÑn m­êi.
B»ng bót ph¸p so s¸nh ­íc lÖ, vÎ ®Ñp vÒ h×nh d¸ng (Mai cèt c¸ch) vµ vÎ ®Ñp vÒ t©m hån( tuyÕt tinh thÇn) cña hai chÞ em ®­îc t«n lªn ®Õn ®é hoµn mÜ. C¶ hai ®Òu ®Ñp m­êi ph©n vÑn m­êi. Trong c¸i ®Ñp chung Êy cã c¸i dÑp riªng cña tõng ng­êi -Mçi ng­êi mét vÎ. Trõ c©u ®Çu, c¶ ba c©u sau mçi c©u ®­îc chia lµm hai vÕ gîi cho ng­êi ®äc c¶m nhËn ®­îc vÎ ®Ñp cña m«ic ng­êi. Bèn c©u th¬ ®Çu lµ bøc tranh nÒn ®Ó tõ ®ã t¸c gi¶ dÉn ng­êi ®äc lÇn l­ît chiªm ng­ìng s¾c ®Ñp cña tõng ng­êi.
Bèn c©u tiÕp theo t¸c gi¶ ®Æc t¶ nhan s¾c Thuý V©n- Mét con ng­êi phóc hËu, ®oan trang. Nµng cã vÎ ®Ñp cao sang quý ph¸i trang träng kh¸c vêi. Vèn lµ bót ph¸p nghÖ thuËt ­íc lÖ truyÒn thèng nh­ng vÎ ®Ñp cña Thuý v©n l¹i hiÖn lªn mét c¸ch cô thÓ : Khu«n tr¨ng ®Çy ®Æn nÐt ngµi në nang-